(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
16.4. అధ్యాయః 004
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Topics
ద్వారకాయాం వృష్ణ్యంతకాదిభిరనర్థసూచకదుస్స్వప్నానుభవః॥ 1 ॥
తతః కృష్ణాజ్ఞాయా సస్త్రీబాలవృద్ధైః ప్రభాసక్షేత్రగమనం॥ 2 ॥
తత్ర నృత్తగానాదిమహోత్సవానుభవపూర్వకం మద్యాదిపానం॥ 3 ॥
తత్ర సభాయాం సాత్యకినా స్యమంతకమణిహరణాదిమర్మోద్ధాటనపూర్వకం కృతవర్మగర్హణం॥ 4 ॥
మణివృత్తాంతశ్రవణఖి***సత్యభామామనఃప్రసాదనాయ సాత్యకినా ఖడ్గేన కృతవర్మణః సిరశ్ఛేదనం॥ 5 ॥
తతః కృతవర్మసాత్యకిపక్షీయైర్మౌసకతృచైః పరస్పరప్రహారేణ పరస్పరమారణం॥ 6 ॥
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

కాలీ స్త్రీ పాండురైర్దంతైః ప్రవిశ్య హసతీ నిశి।
స్త్రియః స్వప్నేషు ముష్ణంతీ ద్వారకాం పరిధావతి॥ 16-4-1(96970)
అగ్నిహోత్రనికేతేషు వాస్తుమధ్యేషు వేశ్మసు।
వృష్ణ్యంధకానఖాదంత స్వప్నే గృధ్రా భయానకాః॥ 16-4-2(96971)
అలంకారాశ్చ చ్ఛత్రం చ ధ్వజాశ్చ కవచాని చ।
హ్రియమాణాన్యదృశ్యంత రక్షోభిః సుభయానకైః॥ 16-4-3(96972)
తచ్చాగ్నిదత్తం కృష్ణస్య వజ్రనాభమయోమయం।
దివమాచక్రమే చక్రం వృష్ణీనాం పశ్యతాం తదా॥ 16-4-4(96973)
యుక్తం రథం దివ్యమాదిత్యవర్ణం
హయాఽహరన్పశ్యతో దారుకస్య।
తే సాగరస్యోపరిష్టాదగచ్ఛ-
న్మనోజవాశ్చతురో వాజిముఖ్యాః॥ 16-4-5(96974)
తాలః సుపర్ణశ్చ మహాధ్వజౌ తౌ
సుపూజితౌ రామజనార్ధనాభ్యాం।
ఉచ్చైర్జహ్రురప్సరసశ్చ దివ్యా
దేవా ఊచుర్గంయతాం తీర్థయాత్రాః॥ 16-4-6(96975)
`భగవద్దర్శనస్పర్శస్నేహైర్వితతభోగినః।
దివః ప్రవేశానార్థం తే విమానైర్దివమాయయుః॥' 16-4-7(96976)
తతో జిగమిషంతస్తే వృష్ణ్యంధకమహారథాః।
సాంతఃపురాస్తదా తీర్థయాత్రామైచ్ఛన్నరర్షభాః॥ 16-4-8(96977)
తతో మనోహరా హృష్టాఃక పేయం మాంసం మధూని చ।
బహు నానావిధం చక్రుస్త్వరితాః కాలచోదితాః॥ 16-4-9(96978)
తతః సీధుషు సక్తాశ్చ నిర్యయుర్నగరాద్బహిః।
యానైరశ్వైర్గజైశ్చైవ శ్రీమంతస్తిగ్మతేజసః॥ 16-4-10(96979)
తతః ప్రభాసే న్యవసన్యథోద్దిష్టం యథాగృహం।
ప్రభూతభక్ష్యపేయాస్తే సదారా యాదవాస్తదా॥ 16-4-11(96980)
నివిష్టాంస్తాన్నిశాంయాథ సముద్రాంతే స యోగవిత్।
జగామామంత్ర్య తాన్వీరానుద్ధవోఽర్థవిశారదః॥ 16-4-12(96981)
తం ప్రస్థితం మహాత్మానమభివాద్య కృతాంజలిం।
జానన్వినాశం వృష్ణీనాం నైచ్ఛద్వారయితుం హరిః॥ 16-4-13(96982)
తతః కాలపరీతాస్తే వృష్ణ్యంధకమహారథాః।
అపశ్యన్నుద్ధవం యాంతం తేజసాఽఽవృత్య రోదసీ॥ 16-4-14(96983)
బ్రాహ్మణార్థేషు యత్సిద్ధమన్నం తేషాం మహాత్మనాం।
తద్వానరేభ్యః ప్రదదుః సురాగంధసమన్వితం॥ 16-4-15(96984)
తతస్తూర్యశతాకీర్ణం నటనర్తకసంకులం।
అవర్తత మహాపానం ప్రభాసే తిగ్మతేజసాం॥ 16-4-16(96985)
కృష్ణస్య సన్నిధౌ రామః సహితః కృతవర్మణా।
అపిబద్యుయుధానశ్చ గదో బభ్రుస్తథైవ చ॥ 16-4-17(96986)
తతః పరిషదో మధ్యే యుయుధానో మదోత్కటః।
అబ్రవీత్కృతవర్మాణమవహాస్యావమత్య చ॥ 16-4-18(96987)
కః క్షత్రియో హన్యమానః సుప్తాన్హన్యాన్మృతానివ।
తన్న మృష్యంతి హార్దిక్య యాదవా యత్త్వయా కృతం॥ 16-4-19(96988)
ఇత్యుక్తే యుయుధానేన పూజయామాస తద్వచః।
ప్రద్యుంనో రథినాంశ్రేష్ఠో హార్దిక్యమవమత్య వ॥ 16-4-20(96989)
తతః పరమసంక్రుద్ధః కృతవర్మా తమబ్రవీత్।
నిర్దిశన్నివ సావజ్ఞం తదా సవ్యేన పాణినా॥ 16-4-21(96990)
భూరిశ్రవాశ్ఛిన్నబాహుర్యుర్ద్ధే ప్రాయగతస్త్వయా।
వధేన సునృశంసేన కథం వీరేణ పాతితః॥ 16-4-22(96991)
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా కేశవః పరవీరహా।
తిర్యక్సరోషయా దృష్ట్యా వీక్షాంచక్రే స మన్యుమాన్॥ 16-4-23(96992)
మణిః స్యమంతకశ్చైవ యః స సత్రాజితోఽభవత్।
తాం కథాం శ్రావయామాస సాత్యకిర్మధుసూదనం॥ 16-4-24(96993)
తచ్ఛ్రుత్వా కేశవస్యాంకమగమద్రుదతీ తదా।
సత్యభామా ప్రకుపితా కోపయంతీ జనార్దనం॥ 16-4-25(96994)
తత ఉత్థాయ సక్రోధః సాత్యకిర్వాక్యమబ్రవీత్। 16-4-26(96995)
పంచానాం ద్రౌపదేయానాం ధృష్టద్యుంనశిఖండినోః।
ఏష గచ్ఛామి పదవీం సత్యేన చ తథా శపే॥ 16-4-27(96996)
సౌప్తికే యే చ నిహతాః సుప్తా యేన దురాత్మనా।
ద్రోణపుత్రసహాయేన పాపేన కృతవర్మణా॥ 16-4-28(96997)
సమాప్తమాయురస్యాద్య యశశ్చైవ సుమధ్యతే।
ఇత్యేవముక్త్వా ఖంగేన కేశవస్య సమీపతః।
అభిద్రుత్య శిరః క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద కృతవర్మణః॥ 16-4-29(96998)
తథాఽన్యానపి నిఘ్నంతం యుయుధానం సమంతతః।
అభ్యధావద్ధృషీకేశో వినివారయితుం తదా॥ 16-4-30(96999)
ఏకీభూతాస్తతః సర్వే కాలపర్యాయచోదితాః।
భోజాంధకా మహారాజ శైనేయం పర్యవారయన్॥ 16-4-31(97000)
తాందృష్ట్వా పతతస్తూర్ణమభిక్రుద్ధాంజనార్దనః।
న చుక్రోధ మహాతేజా జానన్కాలస్య పర్యయం॥ 16-4-32(97001)
తే తు పానమదావిష్టాశ్చోదితాః కాలధర్మణా।
యుయుధానమథాభ్యఘ్నన్నుచ్ఛిష్టైర్భాజనైస్తదా॥ 16-4-33(97002)
హన్యమానే తు శైనేయే క్రుద్ధో రుక్మిణినందనః।
తదనంతరమాగచ్ఛన్మోచయిష్యఞ్శినేః సుతం॥ 16-4-34(97003)
స భోజైః సహ సంయుక్తః సాత్యకిశ్చాంధకైః సహ।
వ్యాయచ్ఛమానౌ తౌ వీరౌ బాహుద్రవిణశాలినౌ।
బహుత్వాన్నిహతౌ తత్ర ఉభౌ కుష్ణస్య పశ్యతః॥ 16-4-35(97004)
హతం దృష్ట్వా చ శైనేయం పుత్రం చ యదునందనః।
ఏరకాణాం తతో ముష్టిం కోపాజ్జగ్రాహ కేశవః॥ 16-4-36(97005)
తదభూన్ముసలం ఘోరం వజ్రకల్పమయోమయం।
జఘాన కుష్ణస్తాంస్తేని యేయే ప్రముఖతోఽభవన్॥ 16-4-37(97006)
తతోఽంధకాశ్చ భోజాశ్చ శైనేయా వృష్ణయస్తథా।
జఘ్నురన్యోన్యమాక్రందే ముసలైః కాలచోదితాః॥ 16-4-38(97007)
యస్తేషామేరకాం కశ్చిజ్జగ్రాహ కుపితో నృపః।
వజ్రభూతేవ సా రాజన్నదృశ్యత తదా విభో॥ 16-4-39(97008)
తృణం చ ముసలీభూతమపి తత్ర వ్యదృశ్యత।
బ్రహ్మదండకృతం సర్వమితి తద్విద్వి పార్థివ॥ 16-4-40(97009)
ఆవిధ్యావిధ్య తే రాజన్ప్రహరంతి స్మ తైస్తృణైః।
తద్వజ్రభూతం ముసలం వ్యదృశ్యత తదా దృఢం॥ 16-4-41(97010)
అవధీత్పితరం పుత్రః పితా పుత్రం చ భారత।
మత్తాః పరిపతంతి స్మ యోధయంతః పరస్పరం॥ 16-4-42(97011)
పతంగా ఇవ చాగ్నౌ తే నిపేతుః కుకురాంధకాః।
నాసీత్పలాయనే బుద్ధిర్వధఅయమానస్య కస్యచిత్॥ 16-4-43(97012)
తత్రాపశ్యన్మహాబాహుర్జానన్కాలస్య పర్యయం।
ముసలం సమవష్టభ్య తస్థౌ స మధుసూదనః॥ 16-4-44(97013)
సాంబం చ నిహతం దృష్ట్వా చారుదేష్ణం చ మాధవః।
ప్రద్యుంనం చానిరుద్ధం చ తతశ్చుక్రోధ భారత॥ 16-4-45(97014)
గదం వీక్ష్య శయానం చ భృశం కోపసమన్వితః।
స నిఃశేషం తదా చక్రే శార్ంగచక్రగందాధరః॥ 16-4-46(97015)
తం నిఘ్నంతం మహాతేజా బభ్రుః పరపురంజయః।
దారుకశ్చైవ దాశార్హమూవతుర్యన్నిబోధ తత్॥ 16-4-47(97016)
భగవన్నిహతాః సర్వే త్వయా భూయిష్ఠశో నరాః।
రామస్య పదమన్విచ్ఛ తత్ర గచ్ఛామ యత్ర సః॥ ॥ 16-4-48(97017)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే మౌసలపర్వణి చతుర్థోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Footnotes
7-4-1 ముష్ణంతీ స్త్రీణాం మంగలసూత్రాదికం చోరయంతీ॥ 7-4-12 నిశ్మంయ దృష్ట్వా। అర్థవిశారదః మోక్షపండితః॥ 7-4-15 బ్రాహ్మణార్థద్రవ్యస్యాన్యత్ర వినియోజనమాయుఃక్షయకరమిత్యర్థః॥ 7-4-41 ఆవిధ్య విద్ధ్వా॥ 7-4-44 తత్ర యన్ముసలమపస్యత్తదేవావష్టభ్య తస్థావిత్యన్వయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.